Ane 2005 - Nimewo 3 Pòtvwa mouvman popilè a


 

Alyans politik an Ayiti
yon jefò pou n analize konjonkti a

Nou kwè li enpòtan jodi a pou yon deba san pasyon ta lanse nan sektè popilè ayisyen an sou ki sa yo rele Alyans politik (alliance politique) nan rapò oubyen pratik politik k ap devlope nan yon sosyete tankou peyi Dayiti. Yon refleksyon konsa ta dwe ede aktè mouvman popilè yo konprann pi byen poukisa yon alyansay ak lòt sektè yo ? Avèk ki lòt sektè yo kapab fè alyans sa ? Kont ki lòt sektè yo dwe fè alyans ? Ki revandikasyon oubyen pwojè ki kache dèyè alyans la ? Kouman alyans la kontwole alafwa rapò fòs ant aktè yo ak kontradiksyon sosyal yo ? Nou kapab konprann tousuit, alyans politik se zafè Aktè ki genyen anpil resous politik ak òganizasyonèl ak je klere nan domèn ideyolojik.

Ki sa yon Alyans politik ye ?

Yon alyans politik se yon tèt ansanm (konjonktirèl) nan yon konjonkti espesyal ant diferan aktè pou defann yon menm kòz tankou sa te fèt nan lane 1988 ak ANOP (Alyans Nasyonal Òganizasyon Popilè) kont lavichè. Aktè sa yo kapab nan menm kan, kan pou chanjman oubyen kan reyaksyonè. Aktè sa yo dwe ap defann menm klas sosyal, tankou n ta di, mas popilè oubyen boujwazi. Aktè sa yo gen dwa p ap goumen anfavè menm kategori sosyal tankou peyizan oubyen ouvriye, tankou bankye oubyen endistriyèl. Yo gen dwa pa genyen menm estrateji ak menm fòm batay, tankou : lit ak zam, lit san zam. Men finalite batay tout aktè sa yo dwe pèmèt klas y ap defann nan vin pi fò nan konjonkti sa a.

Men aktè yo kapab pa nan menm kan tou : se lè pa ekzanp yon pati k ap defann enterè yon boujwazi nasyonal mete tèt ansanm ak yon pati k ap defann travayè kont yon boujwazi entènasyonal oubyen yon pisans enperyalis. Anpil fwa alyans ant 2 pati ki p ap defann menm klas sosyal nan yon estrikti sosyal toujou reyalize kont yon enmi etranje oubyen yon pwoblèm ki gen makfabrik inivèsèl, sètadi, yon pwoblèm ki konsène tout moun, tankou koze degradasyon anviwonman ayisyen an. Se toujou yon alyans pa prensip (ant fòs pwogresis ak lòt fòs ki genyen menm pozisyon ak yo) pou defann dwa granmoun sosyete a oubyen enterè jeneral nasyon an. Nan ka sa li pa tap yon sipriz si yon jou nou ta asiste yon alyans ant òganizasyon endistriyèl ayisyen yo ak òganizasyon peyizan pou defann pwodiksyon nasyonal la. Men malerezman, moso boujwazi nasyonal la pa egziste nan peyi a. Se pa orijin sosyal aktè yo anlagan nan sans sa kap montre si se yon alyans chen ak mimi (kont nati), men se kòz (pwojè) ki fè chen ak mimi met tèt yo ansanm nan ki pi enpòtan. Tout alyans pa oblije fòmèl kote diferan aktè yo chita pou yo siyen papye epi detèmine kondisyon lit yo. Aktè klas yo kapab sèlman retrouve yo nan priz pozisyon yo ak nan aksyon san yo pa genyen yon antant politik antre yo. Tout aktè yon klas konsekan dwe poze tèt li kesyon, lè li konstate li genyen nan yon konjonkti, menm pozisyon epi l ap poze menm aksyon politik avèk klas reyaksyonè yo. Nou dakò, tout aktè kap goumen kondane pou fè alyans, men se pa pou nenpòt ki pri. Alyans pa dwe lote nan mache tankou patat, se nan devlòpman yon lit ak angajman pou jwenn laviktwa kap dikte aktè yo kouman yo dwe aji ansanm ak lòt fòs sosyal ki sou teren an kont yon lenmi komen.

Makfabrik tout alyans

Menmsi yon alyans fèt ant aktè klas ki nan menm kan, menmsi se ant aktè ki nan kan diferan, menmsi li fòmèl oubyen se yon senp konsta sou teren an, nan lapratik, okenn alyans pa dwe genyen pretansyon pou mete sou kote ideyoloji aktè yo. Si ideyoloji a pa nan alyans la, n ap sèlman anfas yon ekip opòtinis k ap itilize manipilasyon ak « kowoptasyon » kòm zam pou pratike koripsyon. Nou sezi tande ansyen aktè nan lagòch an Ayiti ki nan alyans ak boujwazi a ki bay lit klas responsab mizè pèp la jounen jodi a. Depi ki lè lit klas te konn responsab mizè yon peyi ? Depi ki lè boujwazi a sispann defann enterè pèsonèl boujwa yo ? Si yon sektè nan ansyen lagòch yo pa kwè nan lit klas ankò, se paske boujwa yo toujou rete boujwa pou kontin ye dominasyon kapital la.

Tout aktè kap fè alyans ta dwe genyen resous politik ak òganizasyonèl kòrèk pou li defann pozisyon li genyen pa rapò ak kontradiksyon sosyal yo. Pwoblèm konjonktirèl ki bay alyans yo pa fini poutan ak kontradiksyon ki ekziste ant aktè yo. Pliske kapasite pou aji ansanm ant aktè yo mache ak konsyans klas y ap defann nan. Se gras ak konsyans klas sa pozisyon estriktirèl ak konjonktirèl aktè yo pran fòm li nan rapò sosyal yo. Se konpreyansyon ak pozisyon sou rapò sosyal yo k ap di aktè ki kapab aji ansanm ? Ki enmi ki dwe konbat ? Si kesyon sa yo pa klè, n ap devan yon pwason kraze nan bouyon kote se aktè ki genyen pi gwo gòj la k ap manje jous li gonfle.

Batay kont pouvwa lavalas la fasilite yon mòd alyans ant sèten aktè nan boujwazi a ak yon moso nan goch la. Evènman politik ki pase nan peyi a ant 2001 ak 2004 ki debouche sou GNB1 ki li menm sanble dènye kout biren pou voye gouvènman Lavalas la nan kanpe lwen, parèt nou byen enteresan pou n analize sitiyasyon politik la jounen jodi a. Evènman sa yo enpòtan paske yo kapab sèvi tankou espas kote rapò politik yo, kontradiksyon sosyal yo, òganizasyon sosyopoltik ak ekonomik yo manifeste alafwa oryantasyon ak vizyon yo sou estrikti sosyal ayisyen an pou n pa di sou mond la globalman. Pou n ta analize san voye monte mak fabrik kontèks sa, li enpòtan pou n konsidere diskou yo, mòd aksyon ki poze yo, fòm òganizasyon ki pi parèt yo, pwojè sosyal ki degaje yo, kalite revandikasyon ki fòmile yo ak nati sosyal aktè yo pa ekzanp.

Nou wè 2 gwo òganizasyon ki pral make sèn politik la nan kontèks n ap analize a se : Konvèjans Demokratik ak Gwoup 184 la. Nan nivo fòmasyon Konvèjans la, nou konstate prezans pati politik tout tandans, ni sa n te kapab rele goch sosyal demokrat tankou KONAKOM, OPL, KID, ni sa n te ka rele ekstrèm dwat tankou MDN, ALAH, elatriye. Bò kote gwoup 184, se menm bagay la, nou jwenn òganizasyon peyizan tankou MPP, sendika ouvriye tankou KOTA, sendika anseyan tankou UNNOH pou fòme yon fòm sosyete sivil ki pa kritik kont eksplwatasyon ak dominasyon kapitalis la nan peyi a. Nouvèl fòm òganizasyon sa yo ki genyen ladan yo aktè ki soti nan boujwazi an, ti boujwazi an ak kèk sektè popilè nan peyizan ak soutretans kapitalis la, chita sou yon seri diskou ki fè lwanj pou kolaborasyon ant klas yo. Sètadi, diskou ki vle fè kwè an Ayiti, patwon ak travayè kapab chita sou menm tab pou poze pwoblèm politik sèlman san manyen koze richès san gade deyè yon ti ekip piyajè ap fè pandan mizè ap depafini ak mas popilè yo.

Se sa k fè n wè pi gwo diskou oubyen revandikasyon òganizasyon sa yo se kontwòl aparèy Leta yo. Demand demokrasi oubyen respè dwa moun plis sanble yon pretèks pou pran pouvwa politik la. Nou kapab kore lide sila pliske chak gany politik òganizasyon sa yo reyalize, nou konstate yo vin pi fèb. Aristid kite pouvwa a, Konvèjans kraze epi Gwoup 184 la divize. Kandidati Charles Henry Baker ki mennen demisyon Anthony Babier nan tèt Gwoup 184 la, montre jèm divizyon k ap fleri anndan gwoup la . Pi gwo pwoblèm òganizasyon sa yo te genyen se te prezans yon Aristid ki sanble yo pa toujou genyen kontwòl li.

Makfabrik kontèks la sitou wòl avangad Konvèjans ak Gwoup 184 la pral genyen sou politik la pa kite mouvman popilè a konsa. Diskou ak pratik politik "kolaborasyonis" ant klas yo antre byen fon nan kan popilè a. Eske li pa ta enteresan pou n analize patisipasyon ti boujwazi a ak kèk sektè popilè kòtakòt ak sèten sektè nan boujwazi a ak makout divalyeris kriminèl nan GNB a ? Eske ti boujwazi ki toujou viv tèt li kòm goch la pa pran nan latwonpri politik boujwazi neyoliberal gwoup 184 la ? Eske wòl davangad Gwoup 184 la nan GNB ak patisipasyon yon sektè oubyen kèk moun nan goch la, pa mete kanpe nan reyalite a yon mòd alyans ant gòch la ak boujwazi neyoliberal la ? Nan reponn modòd Gwoup 184 la san yon kapasite pou tire benefis politik reyèl, Alyans istorik sa a ranfòse mank otonomi sèten òganizasyon sektè popilè a. Anpil òganizasyon sa yo, atravè prensipal dirijan yo tounen baz oubyen kliyantèl Gwoup 184 la. Alyans ki fèt oubyen ant Charles Henry Baker ak MPP/ Konba, ant OPL/ Jean Michel Richardson nan Janrabèl, elatriye koumanse depi nan fòmasyon Gwoup 184 ak konvèjans la. GNB a se yon moman istorik, yon kafou, li pa kòz prensipal mòd alyans kont nati sa yo. Li enpòtan jounen jodi a pou militan ki kapab reflechi oubyen pran distans nan konjonkti a pou chache kòz alyans kont nati sa yo. Militan ki kapab yo dwe kontinye reflechi pou wè kouman sèvi ak maksis la san dogmatik nan reyalite ayisyen an jounen jodi a.

Mouvman popilè a ap viv yon kriz òganizasyonèl ak ideyolojik enpòtan. Kriz sa a manifeste sou plizyè teren. Sou teren politik la, prensipal òganizasyon popilè yo absan totalman. Òganizasyon sa yo pèdi kapasite konvokasyon yo nan mitan klas popilè yo. Distans ant òganizasyon yo ak mas yo ap vin pi fon. Sou plan òganizasyonèl, òganizasyon yo pa genyen anpil moun, yo pa genyen yon fonksyonman demokratik. Pandan òganizasyon yo absan sou teren politik la, anpil nan yo ap reyalize gwo aktivite sosyal ki rann yon pati nan popilasyon an anpil sèvis. Kriz ideyolojik sa a ta sanble anonse yon lòt kalite òganizasyon popilè, yon òganizasyon ki pi chita sou kesyon sosyal yon bò epi yon lòt bò, yon òganizasyon k ap chache espas pouvwa nan menm kalite pratik ak pati tradisyonèl yo. Se nan kontèks sa a, n ap konprann òganizasyon popilè ki enskri nan pati makout, òganizasyon popilè k ap kore kanpay boujwa reyaksyonè yo.

Jodi a nou panse 3 bagay prese pou aktè mouvman popilè a ta reyalize : yon diskisyon serye sou aplikasyon maksis la nan kontèks nou ye la. Yon deba sou kalite òganizasyon lit popilè yo bezwen jounen jodi a. Kouman pou mas yo jwenn satisfaksyon ak revandikasyon yo.

Anatandan, deba reyalize sou 2 premye kesyon yo, ICKL atravè aktivite sou Pwogram Pèp la, lanse premye pa ak òganizasyon yo nan kontèks eleksyon an. Nou rive monte yon kaye ki ranmase ansanm pwoblèm ak revandikasyon pèp la nan divès depatman ak patisipasyon òganizasyon fanm, peyizan, jèn ki sou teren an.

icklhaiti [ICKL HAITI]


ICKL / Adresse : 22, rue Dadjuna, Delmas 75, Delmas - HT 6120, HAÏTI
E-mail : ickl @icklhaiti.org - URL :
www.icklhaiti.org
Tous droits réservés | © ICKL 2005 | URL: http://www.icklhaiti.org
Site concu et réalisé par
Gotson Pierre du Groupe Medialternatif
Utilisation de SPIP, logiciel libre distribué sous license GPL